Chụp HSG Là Gì?
HSG (Hysterosalpingography — Chụp tử cung vòi trứng) là phương pháp chẩn đoán hình ảnh sử dụng thuốc cản quang và tia X để đánh giá hình dạng buồng tử cung và sự thông thoáng của hai vòi trứng. Đây là xét nghiệm thiết yếu trong quy trình khám hiếm muộn.
Vòi trứng (ống dẫn trứng) là nơi trứng và tinh trùng gặp nhau để thụ tinh — nếu vòi trứng bị tắc, việc thụ tinh tự nhiên không thể xảy ra. HSG giúp xác định vấn đề này một cách nhanh chóng và chính xác.
Mục Đích Của Chụp HSG
Đánh giá vòi trứng
- Xác nhận hai vòi trứng thông hay tắc.
- Xác định vị trí tắc (đầu gần — gần tử cung, đầu xa — gần buồng trứng, hoặc giữa).
- Phát hiện ứ dịch vòi trứng (hydrosalpinx) — ảnh hưởng xấu đến kết quả IVF.
Đánh giá buồng tử cung
- Phát hiện dị dạng tử cung: Vách ngăn tử cung, tử cung hai sừng, tử cung đôi.
- Phát hiện bất thường trong buồng tử cung: Polyp, u xơ dưới niêm mạc, dính buồng tử cung (hội chứng Asherman).
- Đánh giá hình dạng buồng tử cung trước khi thực hiện IUI hoặc chuyển phôi IVF.
Chỉ định chụp HSG
- Phụ nữ hiếm muộn cần đánh giá nguyên nhân.
- Sảy thai liên tiếp — đánh giá bất thường tử cung.
- Trước khi thực hiện IUI hoặc kích trứng — xác nhận vòi trứng thông.
- Sau phẫu thuật nối vòi trứng — đánh giá kết quả.
- Sau tháo vòng tránh thai khó khăn — kiểm tra buồng tử cung.
Quy Trình Chụp HSG
Chuẩn bị
- Thời điểm: Ngày 6-12 của chu kỳ kinh (sau khi sạch kinh, trước rụng trứng).
- Xét nghiệm thai trước — phải âm tính.
- Không đang viêm nhiễm phụ khoa — nếu có cần điều trị trước.
- Thuốc giảm đau: Uống Ibuprofen 400-600 mg trước 1 giờ.
- Kháng sinh dự phòng: Bác sĩ có thể kê doxycycline trước và sau thủ thuật.
Các bước thực hiện
Bước 1: Phụ nữ nằm trên bàn X-quang ở tư thế phụ khoa.
Bước 2: Bác sĩ đặt mỏ vịt, sát khuẩn cổ tử cung.
Bước 3: Đặt catheter hoặc dụng cụ chuyên dụng qua cổ tử cung vào buồng tử cung.
Bước 4: Bơm thuốc cản quang (dung dịch iod) từ từ vào buồng tử cung. Thuốc sẽ lan vào vòi trứng và tràn ra ổ bụng nếu vòi trứng thông.
Bước 5: Chụp nhiều phim X-quang ở các thời điểm:
- Khi thuốc đầy buồng tử cung — đánh giá hình dạng buồng tử cung.
- Khi thuốc vào vòi trứng — đánh giá hình dạng vòi trứng.
- Khi thuốc tràn ra ổ bụng — xác nhận vòi trứng thông.
Bước 6: Rút dụng cụ, kết thúc thủ thuật.
Tổng thời gian: 15-30 phút.
Sau chụp HSG
- Ra máu nhẹ 1-2 ngày — bình thường.
- Đau bụng nhẹ — dùng thuốc giảm đau nếu cần.
- Dịch âm đạo có thể nhiều hơn 1-2 ngày (thuốc cản quang chảy ra).
- Kiêng quan hệ 2-3 ngày.
- Báo bác sĩ ngay nếu: Sốt, đau bụng dữ dội, dịch âm đạo hôi.
Đọc Kết Quả HSG
Kết quả bình thường
- Buồng tử cung hình tam giác đều, bờ đều.
- Thuốc cản quang lan đều qua cả hai vòi trứng.
- Thuốc tràn tự do vào ổ bụng ở cả hai bên.
Kết quả bất thường phổ biến
| Bất thường | Hình ảnh HSG | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Tắc vòi trứng đầu gần | Thuốc không vào vòi trứng | Có thể do co thắt (giả tắc) hoặc tắc thật |
| Tắc vòi trứng đầu xa | Thuốc vào vòi trứng nhưng không tràn ra ổ bụng | Thường do viêm, dính |
| Ứ dịch vòi trứng | Vòi trứng phình to hình xúc xích | Cần phẫu thuật trước IVF |
| Vách ngăn tử cung | Buồng tử cung bị chia đôi | Có thể cần phẫu thuật nội soi |
| Polyp/u xơ | Khuyết thuốc trong buồng tử cung | Cần nội soi buồng tử cung xác nhận |
| Dính buồng tử cung | Buồng tử cung nhỏ, bờ không đều | Hội chứng Asherman |
HSG Và Hiệu Ứng “Thông” Vòi Trứng
Một điểm thú vị là nhiều nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mang thai tự nhiên tăng đáng kể trong 3-6 tháng sau chụp HSG. Nguyên nhân có thể do:
- Áp lực thuốc cản quang thông các tắc nghẽn nhẹ trong vòi trứng.
- Rửa trôi chất nhầy, mảnh tế bào cản trở trong lòng vòi trứng.
- Cải thiện môi trường bên trong vòi trứng cho tinh trùng và trứng gặp nhau.
Vì vậy, HSG không chỉ là phương pháp chẩn đoán mà còn có thể là bước điều trị cho những trường hợp tắc vòi trứng nhẹ.
Phương Pháp Thay Thế HSG
Siêu âm bơm nước (SIS / HyCoSy)
- Dùng nước muối sinh lý hoặc dung dịch tạo bọt thay vì thuốc cản quang.
- Không dùng tia X — an toàn hơn.
- Đánh giá buồng tử cung tốt, đánh giá vòi trứng kém chính xác hơn HSG.
Nội soi ổ bụng
- Tiêu chuẩn vàng để đánh giá vòi trứng và vùng chậu.
- Vừa chẩn đoán vừa điều trị (gỡ dính, cắt lạc nội mạc tử cung).
- Cần gây mê, chi phí cao hơn.
Lời Khuyên Từ Bác Sĩ Chuyên Khoa
“Chụp HSG là xét nghiệm không thể thiếu trong đánh giá hiếm muộn — nó giúp chúng tôi quyết định hướng điều trị phù hợp nhất cho bệnh nhân. Nếu vòi trứng thông, có thể thử IUI trước; nếu tắc, cần phẫu thuật hoặc chuyển thẳng sang IVF. Nhiều bệnh nhân ngại chụp HSG vì sợ đau — thực tế chỉ khó chịu nhẹ trong vài phút, hoàn toàn chịu được.”
— BSCKI. Trần Thị Thúy Lâm, 30+ năm kinh nghiệm sản phụ khoa
Đặt Lịch Khám Tại Lào Cai
Gọi ngay 0986 321 000 để đặt lịch khám và tư vấn hiếm muộn chuyên sâu.
Phòng Khám Sản Phụ Khoa Bác Sỹ Lâm — 125 Hàm Nghi, Kim Tân, TP. Lào Cai | ĐT: 0986 321 000 | Mở cửa: 7:00–19:00, 7 ngày/tuần.
