Nhau Tiền Đạo Là Gì?
Nhau tiền đạo (placenta previa) là tình trạng nhau thai bám ở đoạn dưới tử cung, che phủ một phần hoặc toàn bộ lỗ trong cổ tử cung. Bình thường, nhau thai bám ở đáy hoặc thân tử cung (phần trên). Khi nhau bám thấp, nó cản trở đường ra của bé khi sinh và gây ra máu nguy hiểm.
Tỷ lệ nhau tiền đạo khoảng 0.3-0.5% thai kỳ, thường được phát hiện qua siêu âm trong các lần khám thai định kỳ.
Phân Loại Nhau Tiền Đạo
| Loại | Mô tả | Mức độ nguy hiểm |
|---|---|---|
| Nhau bám thấp | Bờ nhau cách lỗ trong CTC < 2 cm | Nhẹ — 90% tự lên |
| Nhau tiền đạo bán phần | Nhau che một phần lỗ trong CTC | Trung bình |
| Nhau tiền đạo trung tâm | Nhau che hoàn toàn lỗ trong CTC | Nặng — bắt buộc mổ |
Lưu ý quan trọng: Nhau bám thấp phát hiện ở tuần 18-20 chưa chắc là nhau tiền đạo thật sự. Cần siêu âm lại ở tuần 28-32 vì khoảng 90% trường hợp nhau sẽ tự “di chuyển lên” khi tử cung lớn dần.
Nguyên Nhân Và Yếu Tố Nguy Cơ
- Tiền sử mổ lấy thai — Nguy cơ tăng gấp 2-3 lần sau mỗi lần mổ
- Tiền sử nạo hút thai, sảy thai nhiều lần
- Đa thai (mang thai đôi/ba)
- Tuổi mẹ > 35 — Mang thai sau 35 tuổi tăng nguy cơ
- Sinh nhiều lần (đẻ nhiều con)
- Hút thuốc lá
- Tử cung có sẹo do phẫu thuật trước đó
Triệu Chứng Nhận Biết
Dấu hiệu đặc trưng nhất của nhau tiền đạo là ra máu âm đạo đỏ tươi:
- Đột ngột, không có nguyên nhân rõ ràng
- Không đau bụng (khác với nhau bong non có đau bụng dữ dội)
- Thường xảy ra ở 3 tháng cuối (từ tuần 28)
- Có thể tái phát nhiều đợt, mỗi đợt nặng hơn
- Máu đỏ tươi, lượng từ ít đến nhiều
Cần nhập viện cấp cứu khi ra máu nhiều, chóng mặt, mạch nhanh, huyết áp thấp.
Chẩn Đoán Nhau Tiền Đạo
- Siêu âm đầu dò bụng: Phương pháp đầu tiên, an toàn, chính xác 95%
- Siêu âm đầu dò âm đạo: Chính xác hơn, an toàn (không gây ra máu)
- MRI: Trường hợp nghi ngờ nhau cài răng lược
Chẩn đoán xác định nhau tiền đạo thường ở tuần 28-32 vì trước đó nhau có thể tự di chuyển.
Theo Dõi Và Xử Trí
Nhau tiền đạo không ra máu:
- Nghỉ ngơi hạn chế hoạt động mạnh
- Không quan hệ tình dục
- Siêu âm theo dõi vị trí nhau mỗi 2-4 tuần
- Monitoring thai đều đặn
- Chuẩn bị máu dự trữ phòng trường hợp cấp cứu
- Lên kế hoạch sinh mổ tuần 36-37 (nhau tiền đạo trung tâm)
Nhau tiền đạo có ra máu:
- Nhập viện ngay — không tự điều trị tại nhà
- Truyền dịch, truyền máu nếu mất máu nhiều
- Thuốc giảm co nếu có cơn co tử cung
- Corticoid giúp phổi bé trưởng thành (nếu < 34 tuần)
- Mổ cấp cứu nếu ra máu ồ ạt đe dọa tính mạng mẹ
Nhau Cài Răng Lược — Biến Chứng Nguy Hiểm
Nhau tiền đạo kết hợp sẹo mổ cũ có nguy cơ cao nhau cài răng lược (placenta accreta) — nhau xâm lấn sâu vào cơ tử cung, không thể bong ra khi sinh. Đây là tình trạng cực kỳ nguy hiểm, có thể phải cắt tử cung.
Nguy cơ nhau cài răng lược tăng theo số lần mổ lấy thai:
| Số lần mổ cũ | Nguy cơ nhau cài răng lược (khi có nhau tiền đạo) |
|---|---|
| 1 lần mổ | 3% |
| 2 lần mổ | 11% |
| 3 lần mổ | 40% |
| ≥ 4 lần mổ | 60% |
Phụ nữ có tiền sử mổ lấy thai + nhau tiền đạo cần được khám thai tại cơ sở y tế có khả năng xử trí biến chứng nặng.
Chế Độ Sinh Hoạt Cho Mẹ Bầu Nhau Tiền Đạo
Mẹ bầu được chẩn đoán nhau tiền đạo cần tuân thủ:
- Nghỉ ngơi hạn chế: Tránh vận động mạnh, đi lại nhiều, leo cầu thang
- Không quan hệ tình dục — có thể gây ra máu
- Không thụt rửa âm đạo, không đặt thuốc âm đạo
- Không mang vác nặng trên 3 kg
- Dinh dưỡng đầy đủ: Bổ sung sắt phòng thiếu máu do nguy cơ mất máu
- Ở gần bệnh viện: Chuẩn bị sẵn đồ đi sinh từ tuần 28
- Ghi nhớ số điện thoại cấp cứu và đường đi bệnh viện nhanh nhất
Lời Khuyên Từ Bác Sĩ Chuyên Khoa
“Nhau tiền đạo không đáng sợ nếu phát hiện sớm và theo dõi đúng cách. Quan trọng nhất là mẹ bầu cần khám thai đều đặn, tuân thủ chế độ nghỉ ngơi, và đến bệnh viện NGAY khi ra máu dù chỉ ít. Đừng chủ quan khi ra máu đỏ tươi ở 3 tháng cuối.”
— BSCKI. Trần Thị Thúy Lâm, 30+ năm kinh nghiệm sản phụ khoa
Đặt Lịch Khám Tại Lào Cai
Gọi ngay 0986 321 000 để đặt lịch khám và theo dõi nhau tiền đạo.
Phòng Khám Sản Phụ Khoa Bác Sỹ Lâm — 125 Hàm Nghi, Kim Tân, TP. Lào Cai | ĐT: 0986 321 000 | Mở cửa: 7:00–19:00, 7 ngày/tuần.
