Nước Ối — Môi Trường Sống Của Thai Nhi
Nước ối (amniotic fluid) là dịch trong suốt bao quanh thai nhi trong tử cung, đóng vai trò cực kỳ quan trọng cho sự phát triển của bé:
- Bảo vệ thai nhi khỏi va chạm, chấn thương
- Giữ nhiệt độ ổn định cho bé
- Cho phép bé cử động tự do, phát triển cơ xương
- Phát triển phổi: Bé nuốt và thở nước ối giúp phổi trưởng thành
- Phòng chống nhiễm trùng nhờ đặc tính kháng khuẩn
Lượng Nước Ối Thay Đổi Theo Tuổi Thai
| Tuần thai | Lượng nước ối (ml) | AFI bình thường (cm) |
|---|---|---|
| 12 | 50 | — |
| 16 | 200 | 8-14 |
| 20 | 400 | 10-18 |
| 28 | 800 | 10-22 |
| 32 | 900-1.000 | 10-24 |
| 36 | 800-900 | 8-22 |
| 40 | 600-800 | 5-20 |
| > 40 | Giảm nhanh | < 5 (nguy cơ) |
Nước ối đạt đỉnh điểm khoảng tuần 34-36 (khoảng 1.000ml), sau đó giảm dần. Quá ngày sinh, nước ối giảm nhanh.
Thiểu Ối — Khi Nước Ối Quá Ít
Thiểu ối (oligohydramnios) được chẩn đoán khi AFI < 5 cm hoặc túi ối sâu nhất < 2 cm. Tỷ lệ khoảng 4-8% thai kỳ.
Nguyên Nhân Thiểu Ối
Do thai nhi:
- Bất thường thận thai (không thận, tắc đường tiết niệu)
- Thai chậm phát triển trong tử cung (IUGR)
- Thai quá ngày sinh
Do mẹ:
- Tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật
- Mẹ mất nước nặng
- Dùng một số thuốc (NSAIDs, thuốc ức chế men chuyển)
Do phần phụ:
- Rỉ ối, vỡ ối non
- Suy chức năng nhau thai
Biến Chứng Thiểu Ối
- Chèn ép dây rốn → thai suy cấp
- Phổi thai kém phát triển (nếu thiểu ối từ sớm)
- Biến dạng chi do bị chèn ép lâu
- Sinh non do cần chấm dứt thai kỳ sớm
Xử Trí Thiểu Ối
- Uống đủ nước: 2-3 lít/ngày giúp cải thiện AFI ở thiểu ối nhẹ
- Nghỉ ngơi, nằm nghiêng trái: Tăng lưu lượng máu đến tử cung
- Truyền dịch: Nếu mẹ mất nước
- Monitoring thai thường xuyên: Non-stress test 2-3 lần/tuần
- Chấm dứt thai kỳ: Nếu thiểu ối nặng, thai suy, hoặc thai đủ tháng
Đa Ối — Khi Nước Ối Quá Nhiều
Đa ối (polyhydramnios) được chẩn đoán khi AFI > 24 cm hoặc túi ối sâu nhất > 8 cm. Chiếm khoảng 1-2% thai kỳ.
Nguyên Nhân Đa Ối
- Tiểu đường thai kỳ: Nguyên nhân thường gặp nhất — đường huyết cao khiến thai tiểu nhiều
- Bất thường thai: Dị tật đường tiêu hóa (teo thực quản, tắc ruột) khiến bé không nuốt ối
- Mang thai đôi: Hội chứng truyền máu song thai (TTTS)
- Nhiễm trùng bào thai: CMV, toxoplasma, giang mai
- Không rõ nguyên nhân: Chiếm 60-70% trường hợp
Biến Chứng Đa Ối
- Sinh non do tử cung căng giãn quá mức
- Sa dây rốn khi vỡ ối
- Nhau bong non
- Băng huyết sau sinh do tử cung giãn quá mức
- Ngôi thai bất thường (ngôi mông, ngôi ngang)
Xử Trí Đa Ối
- Kiểm soát đường huyết nếu do tiểu đường thai kỳ
- Siêu âm chi tiết tìm bất thường thai
- Theo dõi sát: Siêu âm đo AFI mỗi 1-2 tuần
- Chọc hút ối: Trong trường hợp đa ối nặng gây khó thở, đau bụng
- Kế hoạch sinh: Chuẩn bị cho nguy cơ sa dây rốn, sinh non
Rỉ Ối Và Vỡ Ối — Cần Cấp Cứu
Nếu mẹ bầu thấy dịch trong chảy ra từ âm đạo, cần phân biệt:
- Nước tiểu: Mùi khai, kiểm soát được khi nhín
- Dịch âm đạo: Đặc, trắng đục
- Nước ối: Trong/vàng nhạt, không mùi khai, không kiểm soát được
Khi nghi ngờ rỉ hoặc vỡ ối: Đến bệnh viện NGAY LẬP TỨC vì nguy cơ nhiễm trùng ối và sinh non.
Lời Khuyên Từ Bác Sĩ Chuyên Khoa
“Nước ối là ’ngôi nhà’ của bé trong 9 tháng. Quá ít hay quá nhiều đều cần theo dõi sát. Mẹ bầu hãy khám thai đều đặn để bác sĩ kiểm tra chỉ số nước ối qua siêu âm. Đặc biệt cuối thai kỳ, nước ối giảm tự nhiên nhưng nếu giảm quá nhanh thì cần can thiệp sớm.”
— BSCKI. Trần Thị Thúy Lâm, 30+ năm kinh nghiệm sản phụ khoa
Đặt Lịch Khám Tại Lào Cai
Gọi ngay 0986 321 000 để đặt lịch khám và kiểm tra nước ối.
Phòng Khám Sản Phụ Khoa Bác Sỹ Lâm — 125 Hàm Nghi, Kim Tân, TP. Lào Cai | ĐT: 0986 321 000 | Mở cửa: 7:00–19:00, 7 ngày/tuần.
